Magsisimula ako nang may malalim na pasasalamat para sa mga buhay at pagkakataong ipinagkaloob sa ating lahat. Gayunpaman, ang pasasalamat ay hindi dapat magbulag sa atin sa isang nakababahalang katotohanan: ang maiiwasang pagkawala ng buhay at ari-arian na dulot ng kapabayaan at maling paggamit ng pampublikong yaman ay naging isang paulit-ulit na bangungot para sa mamamayang Pilipino.
Bawat malakas na pag-ulan ay naglalantad sa isang sistemikong kabiguan. Ang paulit-ulit na pagbaha ay hindi lamang isang di-maiiwasang likas na sakuna—ito ay ang direktang resulta ng walang pananagutang pagtatapon ng basura ng publiko at ang malalang kawalan ng may pananaw na pamumuno mula sa mga nasa kapangyarihan. Bagama’t ang mga panandaliang pantapal na tulong ng pamahalaan ay nagbibigay ng pansamantalang ginhawa, nabigo ang mga itong wakasan ang siklo. Ang tubig-baha ay tiyak na bumabalik, na nakatambak dahil sa toneladang naipong basura.
Ang tunay na pamamahala ay nangangailangan ng higit pa sa simpleng katalinuhan, pampalubag-loob na salita, o pansamantalang pamamahagi ng tulong pagkatapos tumama ng mga sakuna. Ang pinakakapaki-pakinabang na solusyon ay naghahangad ng pampulitikal na pagnanais at ang walang-kompromisong pagpapatupad ng mga umiiral na batas. Ang Pilipinas ay hindi kulang sa mga batas pangkapaligiran; kulang tayo sa sistemikong pagpapatupad.
Ipinapaalala ko sa ating mga lingkod-bayan ang lehitimong balangkas ng batas na ipinagkatiwala na sa kanila:
• Ekolohikal na Pamamahala sa Basurang Nahahawakan (RA 9003): Nag-aatas ng paghihiwalay ng basura mula sa pinagmulan, nagbabawal sa bukas na pagtatapon, at nagbabawal sa pagsusunog ng basura.
• Mga Batas sa Malinis na Tubig at Malinis na Hangin (RA 9275 & RA 8749): Pinoprotektahan ang ating mga ilog at himpapawid mula sa polusyong nagmumula sa industriya, kabahayan, at munisipalidad.
• Mga Batas sa Kagubatan at Konserbasyon (PD 705, RA 9175, RA 7586, & RA 9147): Nag-aayos sa paggamit ng likas na yaman, naghihigpit sa iligal na pagtotroso sa pamamagitan ng pagkontrol sa chainsaw, at pinoprotektahan ang mga kritikal na daanan ng biodiversity na likas na nagsisilbing harang laban sa baha.
• Mapanganib na Basura, Pagmimina, at Pag-aangkop sa Klima (RA 6969, RA 7942, & RA 9729): Pinoprotektahan ang mga komunidad laban sa nakalalasong kontaminasyon, nag-aatas ng rehabilitasyon ng lupa pagkatapos ng pagmimina, at nag-uutos ng localized na pag-aangkop sa pagbabago ng klima.
Upang wakasan ang nakamamatay na siklong ito, iminumungkahi ko ang mga sumusunod na kongkreto at pangkalahatang aksyon mula sa iba’t ibang sektor:
• Walang-Kompromisong Pagpapatupad ng Batas: Mahigpit na ipatupad ang mga batas pangkapaligiran at lokal na ordinansa nang walang pampulitikang pagkiling, paboritismo, o pagkaantala.
• Makabagong Imprastraktura sa Basura: Maglaan ng pondo para sa mga ligtas at pampatagalan na pasilidad at makabagong teknolohiya upang ma-recycle, maiproseso, at magawang enerhiya o muling magamit na kagamitan ang basurang munisipal.
• MANDATORYONG Paghihiwalay ng Basura sa Kabahayan: Ipatupad ang mahigpit na paghihiwalay ng nabubulok, di-nabubulok, at mapanganib na basura sa antas ng kabahayan, na sinusuportahan ng regular at nakatatakdang koleksyon.
• Edukasyon sa Komunidad: Magsagawa ng malawakang kampanya upang muling turuan ang publiko ukol sa tungkuling sibil at mga napapanatiling gawi sa pagtatapon ng basura.
• Muling Pagpapanatili ng Kagubatan at Proteksyon sa Watershed: Wakasan ang iligal na pagtotroso at magpatupad ng mga estratehiko at nakabatay sa agham na inisyatiba sa pagtatanim ng puno sa mga kritikal na lugar upang mabawasan ang pagguho ng lupa at ang antas ng baha.
• Transparent at Pampatagalan na Imprastraktura: Wakasan ang gawaing paggawang negosyo sa mga pampublikong imprastraktura para sa pampulitikang pakinabang. Ang mga proyekto sa kontrol sa baha ay kailangang dumaan sa maseselang pagsusuri (feasibility studies) upang matiyak ang tibay nito, sa halip na gawing pinagmumulan ng kita ng mga tiwaling opisyal.
Ang tunay na pag-unlad ay nangangailangan ng mga pinunong itinuturing ang pampublikong posisyon bilang isang pampublikong tiwala, at hindi isang negosyo. Ang pagpanalo sa halalan gamit ang yaman at impluwensya ay dapat tumbasan ng kahusayan, integridad, at tapat na paglilingkod at hindi paniningil ng ginastos sa kampanya.. Milyun-milyong Pilipino ang patuloy na nagbabayad ng mahal na halaga dahil sa mabagal na pag-unlad at kompromisadong pamamahala.
Ang bawat problema ay may solusyon kapag ang isang bansa ay nagkakaisa. Ngunit ang pagkakaisa ay nangangailangan ng pamumunong seryoso, may malasakit, at matatag. Hinihimok ko ang ating mga nakaluklok na opisyal na unahin ang kapakanan ng mamamayan bago ang sariling interes, igalang ang kanilang sinumpaang tungkulin, at ihatid ang mahusay na pamamahala na nararapat para sa ating mga komunidad.
Tanong ng mamamayang Filipino, Sinong sangay ng gobyerno local o nacional ang walang hinihinging porsyento (%) sa mga proyektong ipinatutupad? Mangyari lamang na ilagay sa comment para ating pasalamatan at gawing halimbawa ng good governance ng sa ganoon ay masimulan ang tunay na pagbabago para sa “Magandang Buhay” ng mga Filipino.
Sa Diyos ang lahat ng karangalan!
Mabuhay ang mga Pilipinong tunay na nagmamalasakit sa ating mga kababayan!
Sinulat ni: Prof. Neil C. Bermudez, PD-TQM